Stal nierdzewna występuje w wielu gatunkach, a dwa z najpopularniejszych to EN 1.4305 equiv. (AISI 303 / SUS303) i EN 1.4301 equiv. (AISI 304 / SUS304). Który z nich wybrać, zależy od tego, jak część będzie wykonywana, gdzie będzie używana i ile może kosztować.
1.4305 to odmiana 1.4301 – najczęściej stosowanej stali nierdzewnej – opracowana z myślą o lepszej obrabialności. Dlatego szczególnie dobrze nadaje się do części obrabianych skrawaniem. W zamian ma niższą odporność na korozję i nie nadaje się do spawania. W tym artykule wyjaśniamy podstawy dotyczące stali nierdzewnej, przedstawiamy oba gatunki i pokazujemy różnice między 1.4305 a 1.4301, abyś mógł wybrać odpowiedni materiał do swoich części.
Podstawy dotyczące stali nierdzewnej
Stal nierdzewna to odporna na korozję stal stopowa. Zgodnie z normą EN 10088 składa się głównie z żelaza i zawiera co najmniej 10,5 % chromu. Chrom tworzy na powierzchni cienką, samoregenerującą się warstwę pasywną, która chroni stal przed korozją.
Istnieje wiele gatunków stali nierdzewnej, a każdy ma własne właściwości. W Europie oznacza się je numerami materiałowymi EN, takimi jak 1.4305 czy 1.4301, często razem ze skróconym symbolem opisującym skład, na przykład X5CrNi18-10. Na świecie te same gatunki znane są również pod numerami AISI (303, 304) lub japońskimi oznaczeniami JIS (SUS303, SUS304). Zarówno 1.4305, jak i 1.4301 należą do austenitycznej serii 300.
Czym jest 1.4305 (303)?
EN 1.4305 (X8CrNiS18-9, AISI 303) to austenityczna stal nierdzewna oparta na 1.4301 z dodatkiem siarki (0,15–0,35 %). Siarka tworzy wtrącenia siarczku manganu, które działają jak łamacze wióra: wióry łamią się na krótkie kawałki zamiast tworzyć długie nitki. Dzięki temu 1.4305 należy do najłatwiej obrabianych skrawaniem stali nierdzewnych. Ma też dobrą odporność na zacieranie, więc współpracujące części rzadziej się zacierają.
Podobnie jak 1.4301 jest niemagnetyczna w stanie przesyconym. Zgniot może sprawić, że stanie się lekko magnetyczna.
Czym jest 1.4301 (304)?
EN 1.4301 (X5CrNi18-10, AISI 304) to najczęściej stosowana stal nierdzewna. Ta austenityczna stal zawiera około 18 % chromu i 8–10,5 % niklu, co zapewnia bardzo dobrą odporność na korozję, ciągliwość i dobrą kształtowalność. W stanie przesyconym jest niemagnetyczna, bardzo dobrze się spawa i łatwo ją kształtować, dlatego spotyka się ją od wyposażenia kuchennego i architektury po instalacje przemysłowe. Tam, gdzie liczy się odporność na korozję, 1.4301 jest zwykle pierwszym wyborem.
1.4305 a 1.4301: najważniejsze różnice
Podstawowe właściwości obu gatunków są zbliżone, ale dodatek siarki w 1.4305 robi wyraźną różnicę:
| Właściwość | EN 1.4305 (303) | EN 1.4301 (304) |
|---|---|---|
| Oznaczenie EN | X8CrNiS18-9 | X5CrNi18-10 |
| AISI / JIS | 303 / SUS303 | 304 / SUS304 |
| Struktura | Austenityczna | Austenityczna |
| Zawartość siarki | 0,15–0,35 % | Bardzo niska |
| Obrabialność skrawaniem | Bardzo dobra | Średnia |
| Odporność na korozję | Dobra | Bardzo dobra |
| Spawalność | Niezalecana | Bardzo dobra |
| Kształtowalność na zimno | Ograniczona | Bardzo dobra |
| Cena materiału | Zwykle nieco wyższa | Gatunek odniesienia |
| Dostępny w meviy | Frezowanie CNC, toczenie CNC | Frezowanie CNC, toczenie CNC, obróbka blachy |
- Odporność na korozję: wtrącenia siarczku manganu w 1.4305 są punktami wyjścia korozji wżerowej. W środowiskach korozyjnych lub wilgotnych używaj 1.4301 zamiast 1.4305.
- Spawalność: siarka w 1.4305 sprawia, że podczas spawania stal jest podatna na pęknięcia na gorąco. Jeśli część ma być spawana, wybierz 1.4301.
- Obrabialność: dzięki dodatkowi siarki 1.4305 daje krótkie wióry i można go obrabiać szybciej i przy mniejszym zużyciu narzędzi niż 1.4301.
- Cena: 1.4305 jest zwykle nieco droższy za kilogram niż 1.4301. W przypadku części z dużym udziałem obróbki krótszy czas obróbki może to zrekompensować.
Jak odróżnić 1.4305 od 1.4301
1.4305 i 1.4301 wyglądają niemal identycznie, więc trudno je rozróżnić wzrokowo. Praktyczną metodą jest porównanie wiórów powstających podczas obróbki: 1.4301 tworzy długie, ciągłe wióry, a 1.4305 krótkie, łamane. Najbardziej wiarygodne jest jednak sprawdzenie świadectwa materiałowego (świadectwo odbioru 3.1 wg EN 10204) lub zlecenie określenia składu analizą spektrometryczną.
Typowe zastosowania 1.4305 i 1.4301
1.4305 stosuje się głównie do części wymagających dużej ilości obróbki, takich jak śruby, nakrętki, sworznie, wały, kołki i inne części toczone, a także do komponentów maszyn. Zwykle jest dostarczany w postaci prętów okrągłych i przetwarzany na różne kształty.
Dzięki wyższej odporności na korozję 1.4301 ma znacznie szersze zastosowanie: w przetwórstwie spożywczym i wyposażeniu kuchennym, sprzęcie farmaceutycznym i medycznym, architekturze i technice budowlanej (na przykład poręcze, schody ruchome i drzwi automatyczne), budowie pojazdów i instalacjach przemysłowych. Często stosuje się go także do śrub, nakrętek i innych produktów przemysłowych.
Który gatunek wybrać?
Jako zasadę ogólną przyjmij, że 1.4305 wybierasz, gdy:
- część wymaga dużej ilości obróbki, na przykład skomplikowane części toczone
- część nie będzie spawana
- będzie używana w suchym lub tylko lekko korozyjnym środowisku
Wybierz 1.4301, gdy:
- priorytetem jest odporność na korozję, na przykład w środowisku wilgotnym lub na zewnątrz
- część będzie spawana lub kształtowana, na przykład jako część z blachy
- jest przeznaczona do przetwórstwa spożywczego lub zastosowań farmaceutycznych i medycznych
Części z 1.4305 i 1.4301 do zamówienia w meviy
W meviy możesz zamawiać indywidualnie projektowane części na zamówienie, wykonywane na podstawie Twoich własnych danych 3D CAD – nie części standardowe ani katalogowe. Obie stale nierdzewne są dostępne jako Stal nierdzewna EN 1.4305 equiv. i EN 1.4301 equiv. do frezowania CNC i toczenia CNC. W przypadku obróbki blachy możesz wybrać EN 1.4301 equiv. Wystarczy przesłać model 3D, wybrać materiał i od razu otrzymać cenę oraz termin dostawy – bez rysunku 2D.
Najczęstsze pytania o 1.4305 i 1.4301
Który jest bardziej odporny na korozję, 1.4305 czy 1.4301?
1.4301 (304) jest bardziej odporny na korozję. Dodatek siarki w 1.4305 (303) tworzy wtrącenia siarczku manganu, które są punktami wyjścia korozji wżerowej.
Czy 1.4305 można spawać?
Spawanie 1.4305 nie jest zalecane, ponieważ zawartość siarki sprawia, że stal jest podatna na pęknięcia na gorąco. Do części spawanych używaj raczej 1.4301.
Czy 1.4305 i 1.4301 są magnetyczne?
Oba to austenityczne stale nierdzewne, niemagnetyczne w stanie przesyconym. Po zgniocie, na przykład w wyniku obróbki lub kształtowania, mogą stać się lekko magnetyczne.
Jakie są odpowiedniki AISI i JIS dla 1.4305 i 1.4301?
EN 1.4305 odpowiada AISI 303 i JIS SUS303. EN 1.4301 odpowiada AISI 304 i JIS SUS304.
Podsumowanie
1.4305 i 1.4301 to austenityczne stale nierdzewne z serii 300, stopowe z chromem i niklem, odporne na korozję. 1.4305 zawiera dodatek siarki, który znacznie ułatwia obróbkę skrawaniem i zmniejsza skłonność do zacierania, ale obniża odporność na korozję i spawalność. 1.4301 to bardziej uniwersalny wybór do środowisk korozyjnych, części spawanych i blachy. W meviy natychmiast otrzymasz wycenę części z obu materiałów.