Podkładki regulacyjne (ang. shim) to cienkie elementy wypełniające niewielkie szczeliny między częściami – pozwalają wypoziomować przyrząd, wyeliminować luz lub precyzyjnie dopasować prototyp. Od właściwego doboru materiału, grubości i kształtu zależy, czy korekta będzie szybka i dokładna, czy zespół nigdy nie będzie pasował idealnie.
W tym artykule wyjaśniamy, jak stosuje się podkładki regulacyjne, jakie materiały są dostępne, na co zwrócić uwagę przy ich doborze i jak się je wytwarza.
Czym są podkładki regulacyjne?
Podkładka regulacyjna to cienki element służący do wypełniania niewielkich szczelin między częściami zespołu. Wyróżnia się dwa główne rodzaje: płytki regulacyjne, które są płaskie i mają kształt płytki, oraz pierścienie regulacyjne, które są okrągłe. Płytki regulacyjne nie zawsze są prostokątne – mogą mieć otwory lub złożone kontury dopasowane do konkretnych elementów. Podkładki mogą być też nacięte w kształcie litery „C” lub „U”, dzięki czemu można je wsuwać i wyjmować bez demontażu zespołu.
Podkładki regulacyjne wykonuje się zazwyczaj z blachy o grubości poniżej 1 mm. Przyjmuje się, że elementy grubsze niż 1 mm określa się zwykle jako podkładki dystansowe.
Zastosowanie podkładek regulacyjnych
W produkcji podkładki regulacyjne służą przede wszystkim do korygowania wysokości lub położenia narzędzi i urządzeń:
- Poziomowanie przyrządów, uchwytów i elementów maszyn przez umieszczenie podkładek między częściami
- Wypełnianie szczelin w celu ograniczenia luzów, stukania i drgań
- Przywracanie właściwego ustawienia, ponieważ źle ustawione narzędzia i maszyny powodują błędy montażowe i obniżają wydajność
W fazie rozwoju podkładki regulacyjne wykorzystuje się do korygowania wymiarów części prototypowych. Przy montażu elementów z niewielkimi odchyłkami wymiarowymi mogą powstawać szczeliny, które zakłócają działanie. Podkładka pozwala szybko i precyzyjnie skorygować te wymiary. Podkładki stosuje się też do testowania różnych wymiarów i sprawdzania, który z nich daje pożądany efekt.
Materiały na podkładki regulacyjne
Podkładki regulacyjne są dostępne w różnych materiałach, z których każdy sprawdza się w określonych zastosowaniach:
| Właściwość | Stal nierdzewna | Stal niskowęglowa |
|---|---|---|
| Przykład | EN 1.4301 equiv. | EN 1.0330 equiv. (walcowana na zimno) |
| Wytrzymałość | Wysoka | Dobra |
| Odporność na korozję | Bardzo dobra | Niska – wymaga powłoki, galwanizacji lub oleju |
| Odporność na temperaturę | Bardzo dobra | Dobra |
| Dokładność grubości | Bardzo wysoka, zwłaszcza w stanie walcowanym na twardo | Dobra |
| Koszt | Wyższy | Niższy |
| Typowe zastosowanie | Maszyny i precyzyjne regulacje | Ekonomiczne regulacje w suchym otoczeniu |
Podkładki regulacyjne ze stali nierdzewnej to standardowy wybór w budowie maszyn dzięki wytrzymałości, odporności na korozję i dokładnej grubości. Stal niskowęglowa jest ekonomiczną alternatywą, łatwą w obróbce. Jako blacha walcowana na zimno zapewnia dobrą dokładność grubości – zobacz stal walcowana na gorąco a na zimno – ale rdzewieje i wymaga zabezpieczenia.
Jak dobrać właściwą podkładkę regulacyjną?
- Grubość: podkładki regulacyjne mają zwykle grubość od kilku tysięcznych milimetra do 1,0 mm, dostępne są też grubsze wersje. Dobierz grubość do wymaganej korekty.
- Tolerancja: sprawdź tolerancję grubości – przy precyzyjnych regulacjach wąska tolerancja jest równie ważna jak grubość nominalna.
- Zadziory i płaskość: zadziory i wypaczenia zmieniają rzeczywistą grubość i obniżają dokładność regulacji. Wybieraj podkładki płaskie, bez zadziorów, lub zleć ich gratowanie.
- Materiał: przy wysokich wymaganiach co do dokładności wybierz stal nierdzewną, która zapewnia jednolitą grubość.
- Kształt: podkładki w kształcie pierścienia sprawdzają się na wałach, a podkładki w kształcie litery C łatwiej wyjąć po montażu. Do jednorazowych korekt można przyciąć taśmę kalibrowaną na dowolny kształt.
Metody wytwarzania podkładek regulacyjnych
Podkładki regulacyjne można wytwarzać różnymi metodami, w zależności od wielkości serii i wymaganej dokładności:
| Metoda | Oprzyrządowanie | Najlepsza do | Dokładność | Zadziory |
|---|---|---|---|---|
| Wykrawanie | Wymaga dedykowanego wykrojnika | Duże serie | Wysoka | Możliwe – może być konieczne gratowanie |
| Cięcie drutowe (WEDM) | Brak | Małe serie, twarde materiały | Bardzo wysoka | Praktycznie brak |
| Cięcie laserowe | Brak | Prototypy, małe i średnie serie, złożone kształty | Wysoka | Minimalne |
- Wykrawanie: materiał jest ścinany za pomocą wykrojnika. Wykrawanie jest opłacalne przy dużych seriach – zazwyczaj od około 1000 sztuk – ale dedykowany wykrojnik generuje wysokie koszty początkowe, a części mogą wymagać gratowania.
- Cięcie drutowe (WEDM): cienki drut pod napięciem elektrycznym usuwa materiał metodą elektroerozji, bez kontaktu z obrabianym elementem. Umożliwia to bardzo precyzyjne cięcie, nawet w twardych metalach, praktycznie bez zadziorów. Metoda ta sprawdza się przy małych seriach.
- Cięcie laserowe: szybka, elastyczna metoda obróbki cienkich blach, zapewniająca wysoką dokładność wymiarową i złożone kształty bez żadnego oprzyrządowania. Idealnie nadaje się do prototypów oraz małych i średnich serii. Przy bardzo dużych seriach wykrawanie jest zwykle tańsze w przeliczeniu na sztukę, a bardzo cienkie folie wymagają odpowiednich parametrów, aby uniknąć odkształceń cieplnych.
Podkładki regulacyjne na wymiar z meviy
meviy wytwarza indywidualnie zaprojektowane części na zamówienie na podstawie Twoich danych 3D CAD – nie części standardowe ani katalogowe. Prześlij swoją podkładkę jako płaski model 3D, wybierz materiał i grubość, a natychmiast otrzymasz cenę i termin dostawy. Dostępne są następujące grubości i tolerancje:
| Materiał | Grubość | Tolerancja grubości |
|---|---|---|
| EN 1.0330 equiv. | 0,1 / 0,2 mm | ±0,03 mm |
| EN 1.0330 equiv. | 0,3 mm | ±0,04 mm |
| EN 1.0330 equiv. | 0,5 mm | ±0,06 mm |
| EN 1.4301 equiv. (H) | 0,05 mm | ±0,005 mm |
| EN 1.4301 equiv. (H) | 0,1 mm | ±0,02 mm |
| EN 1.4301 equiv. (H) | 0,2 mm | ±0,03 mm |
| EN 1.4301 equiv. (H) | 0,3 mm | ±0,035 mm |
| EN 1.4301 equiv. (H) | 0,5 / 0,8 mm | ±0,04 mm |
| EN 1.4301 equiv. (H) | 1,0 mm | ±0,05 mm |
- Wymiary zewnętrzne do 850 × 350 mm ze stali i 850 × 300 mm ze stali nierdzewnej
- Wycięcia, otwory przelotowe, otwory podłużne i prostokątne oraz dowolne kontury – wycinane z blachy jak inne części płaskie, zobacz cięcie laserowe
- Wyłącznie płaskie podkładki regulacyjne – podkładki gięte nie są dostępne
- Inne części z grubszej blachy w ramach obróbki blachy
- Natychmiastowa cena i czas realizacji – bez rysunku 2D
Najczęstsze pytania o podkładki regulacyjne
Czym różni się podkładka regulacyjna od podkładki dystansowej?
Obie wypełniają szczelinę między częściami. Przyjmuje się, że podkładki regulacyjne są cienkie – zwykle poniżej 1 mm – i służą do precyzyjnych korekt. Grubsze elementy zapewniające określony odstęp nazywa się zazwyczaj podkładkami dystansowymi.
Jakie grubości mają podkładki regulacyjne?
Podkładki regulacyjne mają zwykle grubość od kilku tysięcznych milimetra do 1,0 mm. W meviy możesz zamówić podkładki regulacyjne na wymiar od 0,05 mm ze stali nierdzewnej i od 0,1 mm ze stali, każdą z określoną tolerancją grubości.
Podkładki ze stali nierdzewnej czy ze stali?
Wybierz stal nierdzewną do precyzyjnych regulacji, wilgotnego otoczenia i długiej żywotności – nie rdzewieje i ma bardzo jednolitą grubość. Stal niskowęglowa to ekonomiczna opcja do suchego otoczenia, ale wymaga ochrony przed korozją.
Czy mogę zamówić podkładki regulacyjne na wymiar z otworami?
Tak. W meviy przesyłasz swoją podkładkę jako płaski model 3D z dowolnymi wycięciami, otworami przelotowymi lub konturami, których potrzebujesz, i otrzymujesz natychmiastową wycenę. Podkładki gięte nie są dostępne.
Podkładki regulacyjne – jak wybrać właściwe
Podkładki regulacyjne odgrywają ważną rolę w produkcji, ponieważ umożliwiają precyzyjną korektę wymiarów. W zależności od zastosowania możesz potrzebować podkładek o różnych kształtach, z różnych materiałów i o różnej grubości. Zwróć szczególną uwagę na materiał i tolerancję grubości – i wybierz metodę wytwarzania dopasowaną do wielkości serii i wymagań dotyczących dokładności.